សេចក្តីថ្លែងការណ៍

អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​​សម្តែងការ​សោកស្តាយ​ចំពោះ​ការ​រុះរើ​បដា​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះលែង​អ្នក​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង៥​ និង​អ្នក​ស្រី ទេព វន្នី

ក្រុមសង្គមស៊ីវិល

ថ្ងៃទី​៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៧ - យើង​ខ្ញុំ​ ដែល​ជា​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​មាន​រាយ​នាម​ខាង​ក្រោម​ សូម​សម្តែង​ការ​សោក​ស្តាយ​ចំពោះ​សកម្មភាព​របស់​អាជ្ញាធរ​នគរបាល​ឃុំ និង​ស្រុក​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង​ ដែល​បាន​ចុះ​ទៅ​រុះរើ​បដា​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះ​លែង​អ្នក​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​៦នាក់។ បដា​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​ដក​ហូត​ចេញ​ពីទី​ស្នាក់​ការ​របស់​សមាគម​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​និង​អភិវឌ្ឍន៍ (“អាដហុក”) អង្គការ​សម្ព័ន្ធ​ខ្មែរ​ជំរឿន និង​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ (“លីកាដូ”) និង​អង្គ​ការ​មា​តា​ធម្មជាតិ ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ឃុំ​ស្មាច់​មានជ័យ​ កាលពី​ថ្ងៃទី២ ខែ​ឧសភា​ ឆ្នាំ​២០១៧ ព្រម​ទាំង​ការ​រុះ​រើបដា​ចេញ​ពី​មុខ​ផ្ទះ​របស់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ចំនួន​បី​នៅ​ស្រុក​ស្រែ​អំបិល​ ខេត្ត​កោះ​កុង ​កាល​ពីថ្ងៃទី​៣ ខែ​ឧសភា​ ឆ្នាំ២០១៧​ ផង​ដែរ។

ការ​ដាក់​បង្ហាញ​បដា​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ និង​អង្គការ​ពាក់ព័ន្ធ​នេះគឺ​ជា​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ខាង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ត្រឹម​ត្រូវ​តា​ម​ច្បាប់។​ សិទ្ធិ​នេះ​ដែល​ផ្តល់​ការ​ការ​ពារ​ផងដែរ​ដល់​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ផ្នែក​នយោបាយ និង​មតិ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​ អាច​ត្រូវ​បាន​រឹត​ត្បិត​ទៅ​បាន​តែ​ក្នុង​ករណី​កម្រិត​យ៉ាង​ជាក់លាក់​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​ដែល​ចំណុច​នេះ​មិន​អាច​អនុវត្ត​ទៅ​កើត​ក្នុង​ករណី​រុះរើ​បដា​នេះ​ទេ។ ការ​រុះ​រើ​បដា​ដោយ​បង្ខំ​បែបនេះ​បង្ហាញ​ពី​ការ​រឹតត្បិត​ដែល​ពុំ​មាន​សម្អាង​ហេតុ​ត្រឹមត្រូវ​ ហើយ​នេះ​ជា​ការ​រឹតត្បិត​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ពុំ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ និង​តាម​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ។

លោក​ អាឡិច​ ហ្គូនហ្សា​ឡេស​ ដេវីឌ​ហ្សន់​ នាយក​ប្រតិបត្តិ​ នៃ​អង្គការ​មាតា​ធម្មជាតិ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ “នេះ​ពិតជា​ពុំ​មាន​ការ​អត់​ឱន​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ជំទាស់​ និងការ​តវ៉ា​ដោយ​សន្តិវិធី​នៅ​កម្ពុជា​ទាល់​តែ​សោះ​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។ ការ​អះអាង​ដោយ​ពុំ​សម​ហេតុផល​ដែល​ថា​បដា​ទាំងនេះ‘​គំរាម​កំហែង​ដល់​សន្តិភាព និង​សន្តិ​សុខ’ មិន​អាច​លាក់​បាំង​នូវ​អ្វី​ដែល​មើលទៅ​ជា​ការប៉ុនប៉ង​របស់​អាជ្ញាធរ​ដែល​កាន់​តែមិន​សូវ​សប្បាយចិត្ត​ និង​ជាការ​​បំភិត​បំភ័យ​ដល់​ក្រុម​សង្គម​ស៊ីវិល។”

ចំណាត់​ការ​លើ​ករណីទាំងពីរ​នេះបាន​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ឯកជន​ និង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ជា​ខ្លាំង​ដល់​នីតិរដ្ឋ​​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ មាត្រា​៤០ នៃ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​នៃ​ព្រះរាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា​បាន​ចែង​ថា “​ការ​រក្សា​សិទ្ធិ​មិន​ឲ្យ​រំលោភ​លើ​លំនៅ​ដ្ឋាន​ [...]។ ការ​ឆែក​ឆេរ​លំនៅ​ដ្ឋាន សម្ភារៈ ​វត្ថុ [...] ត្រូវ​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រប​នឹង​បញ្ញត្តិ​ច្បាប់។ ​ក្នុង​ករណី​នេះ នគរបាល​ពុំ​មាន​ដីកា​ឆែក​ឆេរ​ ហើយ​អាជ្ញាធរ​ក៏​បានទទួល​ស្គាល់​​អំពី​កង្វះខាត​ឯកសារផ្លូវ​ច្បាប់ជា​មូល​ដ្ឋាននេះផង​​ដែរ។

ការ​វាយ​ប្រហារ​លើ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​សេរី​បែបនេះ ​បង្ហាញ​ពី​ការ​រួម​កាន់​តែ​តូច​នៃ​លំហ​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​​សម្រាប់​សង្គម​​ស៊ី​វិល​នៅ​កម្ពុជា នៅ​ខណៈ​ដែល​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់ និង​ថ្នាក់​ជាតិ​កាន់​តែ​ខិត​ជិត​មក​ដល់​ ហើយ​ដែល​ការ​វាយ​ប្រហារ​នេះ​ប៉ះពាល់​ជា​ពិសេស​លើ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ខាង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ ការ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ដោយ​សន្តិវិធី​ និង​សេរីភាព​ខាង​សមាគម​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ធានា​ដោយ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ ច្បាប់​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​។

អ្នក​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​៦នាក់​បាន​បាត់​បង់​សេរីភាព​របស់​ខ្លួន​រួច​ទៅហើយ។ ពេលនេះ សូម្បី​តែ​អ្នក​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះ​លែង​អ្នកទាំង​៦​ក៏​ប្រឈម​នឹង​ការ​គាប​សង្កត់​ដែរ

អ្នកនាង ណាលី ពីឡូក, នាយករងផ្នែកតស៊ូមតិនៃអង្គការលីកាដូ

អ្នក​នាង​ ​ណាលី ​ពីឡូក ​នាយិការង​ផ្នែក​តស៊ូមតិ​នៃអង្គការ​ លីកាដូ​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ “ដោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោតឃុំ​សង្កាត់​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ដល់​ពេល​មួយខែទៀត​ផងនោះ ​ជា​ថ្មី​ម្តង​ទៀត​អាជ្ញា​ធរ​បង្ហាញ​ថា​មិន​ទទួល​យក​សកម្មភាព​ ឬ​មតិយោបល់​ណា​ដែល​មិន​ស្រប​ជាមួយ​នឹង​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្នែក​នយោបាយ​របស់អាជ្ញាធរទេ​។ អ្នក​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​៦នាក់​បាន​បាត់​បង់​សេរីភាព​​រួច​ទៅហើយ។ ពេលនេះ សូម្បី​តែ​អ្នកដែល​បាន​​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះ​លែង​អ្នកទាំង​៦នាក់​​ក៏​អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​គាប​សង្កត់​ដែរ”។

ហេតុការណ៍​ទាំងនេះ​បាន​កើតឡើង​ត្រឹម​តែ​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ ក្រោយ​ពី​មាន​ការ​ប្រារព្ធ​យុទ្ធនាការរំលឹក​ខួប​​មួយ​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​អ្នកទាំង៥ រួម​មាន​អ្នកស្រី លឹម មុន្នី​ លោក យី សុខសាន្ត​ លោក នី សុខា​ លោក ណៃ វ៉ង់ដា​ និង​អគ្គលេខាធិការ​រងនៃ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​លោក នី ចរិយា​ កាលពី​ថ្ងៃទី​២៨ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១៧។ ការ​ឃុំ​ខ្លួន​នេះ​ត្រូវ​បាន​ក្រុម​ការ​ងារ​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​លើ​បញ្ហា​ឃុំ​ខ្លួន​តាម​អំពើ​ចិត្ត​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​តាម “អំពើ​ចិត្ត”។ នៅ​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១៧ ​សាលា​ដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​បាន​សម្រេច​បន្ត​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​បណ្តោះ​អាសន្ន​អ្នក​ទាំង​៥​ចំនួន​រយៈពេល​ ៦ ខែ​ថែម​ទៀត។ កា​រពន្យារ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​នេះ​​រង​ការ​រិះគន់​ជា​ថ្មី​ម្តង​ទៀត​ពី​សំណាក់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ ​ថ្នាក់​តំបន់​ និង​អន្តរជាតិ​ ក៏​ដូចជា​ប្រតិភូ​សហ​ភាព​អឺរ៉ុប​ប្រ​ចាំ​កម្ពុជា និងក្រសួង​ការ​បរទេស​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ព្រម​ទាំង​ការិយាល័យ​ឧត្តម​ស្នងការ​សហ​ប្រជា​ជាតិទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ទីក្រុង​ហ្សឺណែវ។ មួយ​ថ្ងៃ​មុនសេចក្តី​សម្រេច​បន្តការ​ឃុំ​ខ្លួន​អ្នក​ទាំង​៥​​រយៈពេល​៦ខែ​ទៀត​របស់​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​សួរ មាន​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​មួយ​ថាអ្នកទាំង​៥ត្រូវ​បាន​ជ្រើ​ស​រើសជា​បេក្ខភាព​រួម​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​បេក្ខភាព​ចំនួន៣រូប​​ដើម្បី​ចូល​រួម​ក្នុង​វគ្គ​ផ្តាច់​ព្រ័ត្រ​សម្រាប់​ទទួល​ពាន​រង្វាន់​ម៉ាទីនអ៊ែន​ណល (Martin Ennals Award)​ សម្រាប់​អ្នកការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស។

អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិលជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​សរុប​ចំនួន​ ៥៥ បាន​រៀបចំ​រួមគ្នា​នូវ​យុទ្ធនាការ​ដោយ​សន្តិវិធី​ស្នើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះលែង​អ្នកការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​៥ និង​អ្នក​ស្រី ​ទេព វន្នី ​ដែល​ជាសកម្មជន​សិទ្ធិ​ដីធ្លី​ និង​អ្នក​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ដែល​ក្នុង​នោះ​រួម​មាន​តាម​រយៈ​ការ​បង្កើត​ជា​បដា​រាប់​ចំនួន​ថ្ងៃដែល​អ្នកការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​៦​បាន​ជាប់​ឃុំ។ យុទ្ធនាការ​នេះ​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​យ៉ាង​ច្រើន​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ និង​សាធារណ​ជន​ ដោយ​មាន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ជា​ច្រើន​នៅកម្ពុជា​ និង​នៅ​បរទេស​បាន​ផ្ញើរូប​ថត​ និង​សារ​គាំទ្រ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​សាម​គ្គីភាព​ដល់​អ្នក​ជាប់​ឃុំ​ទាំង​នេះ​។

យើង​ខ្ញុំ​ ដែល​ជា​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិលជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​មាន​រាយ​នាមដូច​​ខាង​ក្រោម​ សូម​អំពាវនាវ​ដល់​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ និង​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​ ខេត្ត​ និង​ថ្នាក់​ជាតិ​ពាក់ព័ន្ធ​នានា​ សូម​មេត្តា​​ផ្តល់​សម្អាង​ហេតុ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវជុំវិញ​ការ​រុះ​រើ​បដា​ទាំង​៦នេះ ហើយ​គួរតែ​ប្រគល់​បដា​ទាំងនេះ​ជូន​ទៅ​​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​អង្គការ​ទាំងនោះ​វិញ​​ ប្រសិន​បើ​ពុំ​មាន​មូល​ដ្ឋាន​ផ្លូវ​ច្បាប់​ត្រឹម​ត្រូវ​ជុំវិញ​ការ​រុះ​រើ​បដា​នេះ​ទេ។ យើង​ខ្ញុំ​ក៏​ស្នើ​ឲ្យរាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បញ្ឈប់​ជា​បន្ទាន់​នូវ​រាល់​សកម្មភាព​បំភិត​បំភ័យ ការ​គំរាម​កំហែង និងការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ព្រហ្មទណ្ឌ​ទៅ​លើ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​អនុវត្ត​ដោយ​សន្តិវិធី​នូវ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ខាង​ការ​បញ្ចេញមតិ​ ការ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ដោយ​សន្តិវិធី​ និង​ខាង​សមាគម​។ អ្វី​ដែល​បន្ទាន់​បំផុត​ យើង​ខ្ញុំ​អំពាវ​នាវ​ជា​ថ្មីដល់​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា សូមមេត្តា​​ដោះ​លែង​អ្នក​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​៥ និង​អ្នក​ស្រី​ ទេព វន្នី និង​ដោយ​ពុំ​ចាំ​បាច់​មាន​លក្ខខណ្ឌ​ ព្រមទាំង​ទម្លាក់​ចោល​បទ​ចោទនានា និង​បញ្ចប់​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ប្រឆាំង​នឹង​អ្នក​ទាំង៦នាក់នេះ។

សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​នេះ​គាំទ្រ​ដោយ​៖
១. អង្គការអាក់សិនអេតកម្ពុជា
២. ក្រុមការងារដើម្បីដោះស្រាយទំនាស់ (ACT)
៣. វេទិកាអាស៊ី សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍សិទ្ធិមនុស្ស (FORUM-ASIA)
៤. សហគមន៍បឹងកក់
៥. សហគមន៍បឹងត្របែក
៦. សមាគមយុវជនជនជាតិដើមភាគតិចកម្ពុជា (CIYA)
៧. មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR)
៨. សមាគមអាដហុក ការពារសិទ្ធិមនុស្ស​ និង​អភិវឌ្ឍន៍​នៅកម្ពុជា​
៩. សមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ (CITA)
១០. សម្ព័ន្ធ​ខ្មែរ​ជំរឿន​ និង​ការពារសិទ្ធិ​មនុស្ស​ លីកាដូ​
១១. អង្គការស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីសង្គម(CVS)
១២. បណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN)
១៣. សម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា (CCFC)
១៤. គណៈកម្មាធិការដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា (COMFREL)
១៥. មជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ (CLEC)
១៦. អង្គការសមធម៌កម្ពុជា (EC)
១៧. ក្រុមការងារពិសេសសិទ្ធិលំនៅឋាន (HRTF)
១៨. សមាគមប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (IDEA)
១៩. សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចឃុំប្រមេរ ខេត្តព្រះវិហារ
២០. សមាគមឥន្ទ្រទេវី (IDA)
២១. សហព័ន្ធអន្តរជាតិដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស
ក្នុងក្របខ័ណ្ឌអង្កេតដើម្បីកិច្ចការពារដល់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស
២២. សហគមន៍ដីធ្លី ភូមិ១ សង្កាត់៣ ខេត្តព្រះសីហនុ
២៣. សហគមន៍ដីធ្លី ភូមិព្រែកជីក ខេត្តកោះកុង
២៤. សហគមន៍ដីធ្លី ភូមិស្គុន ខេត្តសៀមរាប
២៥. សហគមន៍ដីធ្លីឡពាង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
២៦. អង្គការមាតាធម្មជាតិ
២៧. អង្គការពន្លកខ្មែរ (PKH)
២៨. Progressive Voice
២៩. សហគមន៍ផ្លូវភ្លើង ទួលសង្កែ A
៣០. សហគមន៍ SOS ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិភ្នំពេញ
៣១. សម្ព័ន្ធ​សារព័ត៌មាន​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​
៣២. អង្គការពិភពលោកប្រឆាំងនឹងទារុណកម្ម (OMCT) ក្នុង ក្របខ័ណ្ឌអង្កេតដើម្បីកិច្ចការពារដល់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស

PDF format: ទាញយកសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាភាសាអង់គ្លេស - ទាញយកសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាភាសាខ្មែរ
MP3 format: ស្តាប់សម្លេងជាភាសាខ្មែរ